Is leegstandsboete een wassen neus?

Tilburg en Amsterdam zijn gemeenten waar eigenaren metleegstand een boete opgelegd kunnen krijgen. Helpt dit de markt om in beweging te komen of is het eigenlijk een wassen neus? Vastgoedjournaal ging op onderzoek uit en vroeg het de Tilburgse wethouder Berend de Vries en een aantal huisvestingsadviseurs.

De bedoeling van de wet was om als een pand langer dan een half jaar leegstaat, de eigenaar binnen drie maanden te dwingen te verhuren. Als de eigenaar van het pand zelf geen huurder zou vinden, zou de gemeente er een aandragen.

Wethouder Berend de Vries vertelt tegen Vastgoedjournaal dat de leegstandsheffing eigenlijk een wassen neus is. De wet had kraken en leegstand moeten tegengaan, Tilburg gebruikt de wet uitsluitend om de leegstand in de stad in kaart te brengen. “Zo'n register is daarvoor een heel aardig instrument gebleken”, vertelt De Vries. “Maar de leegstand bestrijden doe je er niet mee. De stok achter de deur ontbreekt”, vertelt hij.

“We hebben naar mijn weten dan ook nog nooit zo’n boete opgelegd. Bovendien heeft het geen zin om overal en nergens in de stad aan de deur te rammelen om heffingen te innen.” De Vries stelt dat de context in Tilburg wezenlijk verschilt van die van Amsterdam. “Wij hebben relatief weinig leegstand en geen diepgewortelde kraakcultuur.”

Deleegstand in Tilburg kan veel beter bestreden worden door een gebiedsgerichte aanpak, meent de wethouder. “In de vorm van bijvoorbeeld lintmanagers, die de oren en ogen zijn in een tweetal winkellinten waar er veel winkels geen nering meer hebben. Het binnenstadmanagement houdt precies in de gaten wat in het centrum speelt en op een paar bedrijventerreinen hebben we tevens ‘feet in the street.’”

Kijken naar ambities

Verder stimuleert de gemeente herstructurering en transformatie door ontslakking. Dat heeft niets te maken met het reinigen van het lichaam, zoals in de Van Dale staat. Ontslakking heeft als doel om de slagkracht van gebieden stedelijke ontwikkeling te vergroten. “Daarvoor kijken we goed naar onze ambities, regels en processen die daarmee te maken hebben. Alles wat daarbij overbodig is of ambities die elkaar tegenwerken omdat ze vanuit verschillende beleidsterreinen komen, proberen we weg te 'spoelen'”, aldus de wethouder.

Huisvestingsadviseurs hebben zich altijd fel gekant tegen leegstandsheffingen: "Natuurlijk staan er panden structureel leeg op eenzijdig aanwendbare locaties, waar nooit meer huurders voor zullen worden gevonden. Beleggers zullen op een gegeven moment heus de pijn wel nemen. De markt regelt dat echt zelf wel”, aldus marktexperts. "Beleggers hebben al veel kosten aanleegstand, een boete of heffing zou een dubbele straf zijn." Volgens deskundigen is de enige taak van de overheid te zorgen dat transformatie wordt gefaciliteerd. "Een helpende hand is verder niet nodig."

Grijs gebied

Gozewijn Wink, dga van LBB-Naber Makelaars, beaamt dat er niet gehandhaafd wordt in Tilburg en meent dat het uitdelen van boetes geen enkele zin heeft. “Daar help je de stagnerende vastgoedmarkt nog verder mee in het slop. Dan dwing je eigenaren om tegen niet marktconforme prijzen te verhuren. Een boete helpt misschien alleen als er geen kans meer is op invullen. Maar dat is een grijs gebied.”

Wink is enthousiast over de voortvarendheid waarmee Tilburg de leegstand aanpakt. “Het college van B&W is heel actief. Zowel burgemeester Noordanus als wethouder De Vries heeft feeling met de materie. Zij werken actief mee aan het versoepelen van regels en procedures omdat het ook een maatschappelijk doel dient: het voorkomen van verpaupering.”

Boete is een lachertje

In Amsterdam ziet men vooral problemen in de eindeloze termijnen die de wet hanteert. De wethouder, Maarten van Poelgeest, was altijd al tegen het kraakverbod. Maar de wet die hem een alternatief beloofde, is een hoofdpijndossier gebleken. Zo klaagde Van Poelgeest onlangs op de radio hoe weinig macht hij heeft: “Termijnen zijn ongelofelijk lang. We moesten als gemeente eerst een jaar wachten voordat onze leegstandsverordening inging. Vervolgens moet je iedereen een brief sturen.”

Vastgoedeigenaren hebben dan een periode om te melden wat ze met hun leegstaande pand gaan doen. “Na nog een halfjaar kom je er dan achter wie dat niet heeft gedaan. Dan kan je ze een boete geven van maar liefst €7500. Een lachertje voor die eigenaren.” De wethouder heeft naar eigen zeggen uiteindelijk 300.000 m2 kunnen transformeren. Maar dat is – zo zegt hij zelf – ondanks de Wet leegstand, niet dankzij.

Barbara Sanders

Bron: www.vastgoedjournaal.nl